موزهء بريتانيا مشاهده و به هر زحمتى بوده نسخه‌اى از آن را تهيه و براى استفادهء ناصر الدين شاه ترجمه كرده است . « 1 » از مطالعهء منابع مستقيم يادداشت‌هاى محمد حسن خان در روزنامهء خاطرات اعتماد السلطنه نيز نكات دقيقى از زندگى و حيات فكرى آوانس آشكار مىشود . همو در يادداشت‌هاى روز بيست و چهارم شعبان 1301 ق آورده : « صبح دار الترجمه رفتم . از آنجا خدمت شاه رسيدم ، پسر استاد ابراهيم زرگر را ، كه فرنگ رفته بود و تحصيل كرده است ، حضور بردم . جزو دار الترجمه كردم » . « 2 » مقصود از دار الترجمه در اين كلام همان سازمانى است كه تحت نظر محمد حسن خان شكل گرفته بود و اجزايى از فرهيختگان ايرانى در آن به كار تأليف و تراجم شاغل بودند . ايرج افشار در ذيل اين مطلب آورده است : « مراد ، آوانس خان مسيحى است كه بعدها مساعد السلطنه لقب گرفت » . « 3 » از نكته به نكته يادداشت‌هاى اعتماد السلطنه عيان مىشود كه آوانس را گرايشى به فكر آزادى خواهى و مشى ضد استبدادى موجود در دورهء ناصرى بوده است چنانچه در هراس شاه از توزيع و اشاعهء انديشه‌هاى روزنامهء قانون محمد حسن خان به مورخهء بيست و سوم رجب 1308 ق تذكر مىدهد :

--> ( 1 ) . سفرنامهء برادران شرلى در زمان شاه عباس كبير ، ص 7 . ( 2 ) . محمد حسن اعتماد السلطنه ، مباحث فرهنگى عصر ناصرى ( برگرفته از روزنامهء خاطرات اعتماد السلطنه ) ، به كوشش ايرج افشار ( تهران ، امير كبير ، 1380 ) ، ص 96 . ( 3 ) . همان‌جا .